اگر هنر را به یک صورت مثلآ همچون منبعی از لذت ، تعبیر کنیم ، دلیلی داریم که در قیاس با حالتی که آن را با به صورتی دیگر ، همچون بازی با نماد های زیبا ، منبع انگیزش احساسی ، یا گونه ای فهم تخیلی ، تعبیر می کنیم ارزشی متفاوت برای آن قائل شویم .

اپرا معمولآ یکی از برجسته ترین قالب های هنر والا به شمار می آید . و اصولآ ممکن است که فلسفه ی انتقادی ثابت کند که این تلقی ، تعصبی بی پایه و اساس است . با این وجود ، واقعیت هایی در باره ی هنر هست که هر تبیینی در مورد ارزش هنر باید آن ها را در نظر بگیرد . این ها واقعیت هایی در باره ی قالب های گوناگون هنری است .

 موسیقی قالبی است متفاوت با نقاشی ، معماری با نمایش فرق دارد و به همین ترتیب . کار را با موسیقی آغاز می کنیم . موسیقی تنها ، که گاه آن را ( در مقابل موسیقی همراه با کلام ؛ سرودها ، تک خوانی ها ، همسرایی ها، و نظایر آن « موسیقی محض » می خوانند ، قالبآ ناب ترین و مسلم ترین قالب هنری محسوب می شود .

حاصل این که هر آن چه مدعی است ارزش هنر را تبیین می کند باید ارزش موسیقی را به طرز مجاب کننده ای تبیین کند . برای مثال ؛ به نظر می رسد که موسیقی محض می تواند لذت ببخشد و در واقع هم این کار را می کند ؛ غالبآ به همین دلیل است که بر آن ارزش می گذارند . به علاوه ؛ همگان آن را وسیله ای موثر برای بیان احساس می دانند .

هر چند این که آیا موسیقی می تواند چیزی ( بگوید ) یا چگونه می تواند چنین کند جای بحث دارد ، ولی بیشتر موسیقی دانان و نوازندگان ، موسیقی را واجد توانایی آشکار ساختن چیزی در باره ی حیات و تجربه ی آدمی دانسته اند . ( در تحلیل موسیقایی ، آن قسم موسیقی که این مدعا در باره ی آن بیان می شود ، در مقابل موسیقی محض به ناب ترین معنای آن « موسیقی برنامه ای » خوانده می شود . )

در این تردیدی نیست که موسیقی می تواند لذت آور باشد . در واقع ، حتی مشاهده ی این که افراد غالبآ اصطلاحاتی به کار می برند که کاملآ در نقطه مقابل لذت قرار دارد ثابت کننده ی چیزی نیست . ممکن است به طور مثال ملودی ای دست از سر آدمی بر ندارد ، و از موسیقی برای اعلام خطر استفاده شود ، زیرا انسان ها ، چه بسا گاه به طرزی حیرت زا ، می توانند از فعالیت هایی کسب لذت کنند ، که در یک سطح ناخوشایندند . فیلم های ترسناک نمونه ی همین پدیده اند و داستان های حزن انگیز نیز در واقع از این گونه اند . آدمیان از هراسیدن لذت می برند ، و غالبآ « شیفته ی گریه ی جانانه » اند .

  ادامه دارد .....

حامد مفاخری

سوزوکی، ویلنیست، معلم و فیلسوف انسان دوست ژاپنی نیز فعالیتهای بسیار چشمگیر و موفقیت آمیز در زمینه آموزش موسیقی به کودکان داشته است. او در سال 1921 ژاپن را ترک کرد و به نقاط مختلف دنیا سفر نمود. بالاخره تصمیم گرفت در آلمان بماند و به تحصیلات موسیقی ادامه دهد. به همین منظور ابتدا از انجمنهای گوناگون موسیقی در برلین دیدار کرد تا استادی برگزیند.

تاثیر عمیق کوارتت "کارل کلینگر" ( Karl Klinger) سبب شد که به ملاقات وی رفته و شاگرد او شود. سوزوکی در چهارچوب آموزشهای "کلینگر" جنبه های تکنیکی نواختن ویولون و بیان هنری موسیقی را آموخت و سالها بعد به دلیل بیماری سخت مادرش دوباره به ژاپن بازگشت و در دانشگاه های توکیو و جا های دیگر به تدریس ویلن پرداخت. در این زمان بود که به تعلیم و تربیت کودکان خردسال علاقمند شد. بعد از جنگ جهانی دوم همدردی و علاقه اش به کودکان را وارد حرفه اش کرده و زندگی خود را وقف آموزش موسیقی به کودکان نمود.

روش او بر اساس این اعتقاد بود که توانایی موسیقایی، استعداد ذاتی نیست، بلکه قابلیتی است که می توان آنرا پرورش داد. توانایی های بالقوه کودکان رشد خواهد کرد. به شرط آنکه برای آنها، تعلیم صحیح و محیط فراگیری مناسب فراهم شود.

او آموزش موسیقی را همانند آموختن زبان مادری میدانست و معتقد بود، کودکان در اثر شنیدن مکرر لغات مختلف که توسط مادران ادا می شود خیلی زود این لغات را یاد میگیرند و قسمتی از حافظه آنها شکل میگیرد و ظرف مدت چند سال چنان به زبان مادری خود سخن خواهند گفت که تعجب همگان را بر می انگیزد. سوزوکی این تئوری را در مورد آموزش ویلن به کار برد و به تمام کودکان قطعات باخ، ویوالدی، هندل و موزارت را آموخت و آنها خیلی زود یاد گرفتند، قطعاتی را که به وسیله شنیدن ملودی های کوتاه، که بارها تکرار می شدند بنوازند. تا اینکه بالاخره کل اثر را حفظ نمایند.

بدین ترتیب اگر هزاران کودک از سراسر کشور دور هم جمع میشدند، قادر بودند بدون داشتن تمرین قبلی با هم ، گروه نوازی کنند. سوزوکی به آموزش ذهنی اعتقادی نداشت و معتقد به آموزش شفاهی بود.

همان روش که سالهاست در کشور ما رایج است و موسیقی ایرانی را از قدیم به صورت شفاهی یا به قولی "سینه به سینه" آموزش می داده اند، و کسانی که با این روش آموزش دیده اند، چه در کشور ما چه در سایر نقاط دنیا، بعنوان بهترین و شاخصترین نوازندگان دنیا مطرح شده اند.

یکی از ویژگیهای روش سوزوکی شروع زود هنگام آموزش است. سوزوکی پیشنهاد کرد که آموزش رسمی اغلب از سه یا چهار سالگی صورت پذیرد و معتقد بود سالهای اولیه عمر در رشد و تکامل فرایندهای ذهنی و هماهنگی عضولانی کودکان خردسال بسیار مهم است. دیگر ویژگی روش سوزوکی، نقش والدین در آموزش کودکان است.

والدین در این روش موثرترین نقش را به عنوان مربی ایفا میکنند. در حقیقت آموزش را متکی بر سه محور (معلم، کودک و والدین) میداند. در روش او نیازی نیست که اولیا حتما موسیقیدان باشند، بلکه به آنها قدم به قدم آموزش داده میشود، تا به کودک در منزل کمک کنند.

جنبه دیگر روش سوزوکی به تاخیر انداختن نت خوانی و آشنایی با شکلهای اصلی موسیقی است و تا زمانی که مهارتهای شنیداری و تکنیک سازی کودکان کاملا تثبیت نشده باشد، این عمل به تاخیر می افتد( همانگونه که آموزش دستور زبان و نگارش آن را فقط بعد از آنکه کودک توانست سخن بگوید تعلیم میدهند)

بدین ترتیب روش سوزوکی می تواند یکی از بهترین روشهای آموزش موسیقی به کودکان باشد چون او به همراه تعلیم عملی موسیقی ، فلسفه ی زیبایی شناختی آن را نیز آموزش می داد .

در واقع ، آنچه به منزلۀ دست ساخته ای انسانی در قالب بنایی عظیم ، موسیقی ای دل نشین ، مجسمه ای زیبا ، تابلوی نقاشی ای چشم نواز و خطوط اسرار آمیز خود نمایی می کند ، تحت تاثیر انگاره ها و اندیشه های رایج در تمدن های گوناگون بشری است . مهم آن است که این میراث شناخته و ابعاد گوناگون هنری ، فلسفی ، تاریخی ، جامعه شناختی ، انسان شناسی و ... آن آنالیز شود .

زیبایی شناسی در هنر موسیقی در طول تاریخ و نزد موسیقیدان های بزرگ غرب و شرق اصل انکار ناشدنی است .

به گزارش خبرنگار مهر، هما سادات افسری در پنجمین نشست از جلسات سخنرانی بیست و سومین جشنواره موسیقی فجر گفت : زیبایی شناسی موسیقی بازتاب فلسفی هنر اصوات است که از عهد عتیق تا کنون، فیلسوفان،منتقدین هنر و موسیقدان ها را به خود مشغول کرده است و هریک از آنها درطول حیات و زندگی حرفه ای خود سعی کردند نگاهی تازه و نو به این مقوله از هنر داشته باشند و در یک نگاه کلی زیبایی شناسی ارزش های موسیقایی در طول تاریخ تحول علمی ، فلسفی و عرفان را جستجو کرده است.

وی در پایان به ماهیت زیبایی شناسی در هنر موسیقی اشاره کرد و گفت : زیبایی شناسی هنر کوششی است بر دریافت جایگاه موسیقی در حیات انسانی و مروری برتفکر موسیقایی از نوع مسیحی،راسیونالیسم ،رمانتیسم ،ایده آلیسم،فرمالیسم ،اکسپرسیونیسم ،مارکسیسم و نئو فرمالیسم حال و آینده زیبایی شناسی موسیقی را به ما نشان می دهد چرا که فلسفه و جامعه شناسی هنرموسیقی با تاریخ و جغرافیای هر تمدنی ارتباطی تنگاتنگ دارد.